Từ “căng thẳng” thường mang hàm ý tiêu cực – tâm trí bạn có thể đã hình dung ra hình ảnh lo lắng và căng thẳng. Tuy nhiên, đó là một cách nhìn nhận quá đơn giản về căng thẳng.
Hãy tưởng tượng căng thẳng như một quang phổ, với sự đau khổ có hại ở một đầu, căng thẳng tích cực ở đầu kia, và căng thẳng kích thích ở đâu đó giữa hai trạng thái này. Bằng cách tìm hiểu về các loại căng thẳng khác nhau, bạn sẽ có thể khai thác nó và những khía cạnh tích cực của nó.
Căng thẳng là gì?
Theo Phòng khám Mayo, “căng thẳng là phản ứng tự động về thể chất, tinh thần và cảm xúc trước một sự kiện khó khăn”. Về bản chất, đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi đối mặt với những thách thức và có thể gây ra một loạt các phản ứng sinh lý và tâm lý.
Khi bạn căng thẳng, cơ thể sẽ tiết ra các hormone như cortisol và adrenaline (epinephrine), chuẩn bị cho phản ứng “chiến đấu hay bỏ chạy”. Những hormone này giúp bạn tập trung hơn, giãn đồng tử và tăng nhịp tim , cho phép máu và oxy lưu thông đến các cơ nhiều hơn. Mặc dù căng thẳng cấp tính có thể có lợi trong trường hợp khẩn cấp, nhưng căng thẳng mãn tính có thể gây hại cho sức khỏe .
Eustress so với Distress
Khi nghĩ đến từ stress, bạn thường nghĩ ngay đến distress (căng thẳng), một dạng stress tiêu cực. Tuy nhiên, có rất nhiều loại stress khác nhau – và không phải dạng nào cũng có hại. Trên thực tế, eustress (căng thẳng tích cực) là một dạng stress mang lại nhiều lợi ích. Hãy cùng tìm hiểu từng loại, nguyên nhân và tác dụng phụ của chúng.
Đau khổ là gì?
Căng thẳng thường được coi là một dạng căng thẳng tiêu cực vì nó thường xuất phát từ những sự kiện hoặc hoàn cảnh được coi là có hại, đe dọa hoặc vượt quá khả năng ứng phó hiệu quả của một người. Căng thẳng không chỉ khiến bạn cảm thấy lo lắng hoặc choáng ngợp mà còn có thể dẫn đến các triệu chứng thể chất và tâm lý khó chịu, bao gồm căng thẳng, đau đầu , thay đổi tâm trạng và mất ngủ .
Căng thẳng về cơ bản là một hệ thống báo động tự nhiên trong cơ thể, báo hiệu nhu cầu được quan tâm và các chiến lược đối phó để giải quyết các vấn đề tiềm ẩn gây ra căng thẳng. Căng thẳng có thể xảy ra ở dạng cấp tính hoặc mãn tính và ảnh hưởng lớn đến hành vi. 49% người trưởng thành ở Mỹ cho biết căng thẳng gia tăng có thể ảnh hưởng đến hành vi của họ.
Nguyên nhân gây ra đau khổ là gì?
Căng thẳng thường do nhiều sự kiện hoặc hoàn cảnh bất lợi gây ra, vượt quá khả năng đối phó của một cá nhân. Những tác nhân gây căng thẳng này có thể đến từ cả bên ngoài lẫn bên trong. Các tác nhân gây căng thẳng bên ngoài bao gồm những tình huống như khó khăn tài chính, xung đột trong mối quan hệ, áp lực công việc, hoặc những thay đổi lớn trong cuộc sống như ly hôn hoặc mất đi người thân yêu. Các tác nhân gây căng thẳng bên trong có thể bắt nguồn từ việc tự phê bình quá mức, chủ nghĩa hoàn hảo, v.v.
Tác dụng phụ của sự đau khổ
Căng thẳng có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tổng thể và tinh thần của bạn. Một số tác dụng phụ đáng chú ý liên quan đến căng thẳng bao gồm:
- Thay đổi tâm trạng bất ngờ: Những người đang gặp căng thẳng thường có tâm trạng thay đổi. 20% người Mỹ cho biết họ có tâm trạng thay đổi bất ngờ khi phải đối mặt với căng thẳng gia tăng.
- Hệ thống miễn dịch suy yếu: Căng thẳng kéo dài có thể làm suy yếu hệ thống miễn dịch của bạn bằng cách làm giảm lượng tế bào lympho trong cơ thể , vốn có chức năng chống lại nhiễm trùng.
- Căng thẳng: Khi bị căng thẳng, cơ bắp tự nhiên sẽ căng lên để chuẩn bị cho chấn thương hoặc đau đớn. Căng thẳng mãn tính có thể khiến cơ bắp căng cứng trong thời gian dài.
- Nhịp tim tăng cao và huyết áp cao: Căng thẳng cũng có thể làm tăng nhịp tim và dẫn đến huyết áp cao.
- Rối loạn giấc ngủ: Do một số tác dụng phụ nêu trên, sự căng thẳng thường làm gián đoạn giấc ngủ , dẫn đến mất ngủ , ngủ kém chất lượng và thậm chí kiệt sức, có thể làm mức độ căng thẳng trở nên trầm trọng hơn.
- Các vấn đề về tiêu hóa: Căng thẳng cũng có thể dẫn đến các vấn đề về đường tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích (IBS), bệnh viêm ruột (IBD) và bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
Eustress là gì?
Mặt khác, eustress là một dạng căng thẳng tích cực, đặc trưng bởi cảm giác phấn khích, động lực và cảm giác viên mãn. Không giống như sự đau khổ, vốn có thể gây choáng ngợp và có hại, eustress được coi là nằm trong khả năng kiểm soát hiệu quả của một người. Khi gặp eustress, một người có thể cảm thấy tràn đầy năng lượng và động lực, giúp nâng cao hiệu suất và sức khỏe tổng thể. Vì vậy, eustress là một yếu tố thiết yếu cho sự phát triển cá nhân và có thể mang lại cảm giác thành tựu và hạnh phúc hơn.
Nguyên nhân gây ra căng thẳng tích cực là gì?
Eustress thường xảy ra khi cá nhân phải đối mặt với những thử thách hoặc tình huống, mặc dù khó khăn nhưng nằm trong khả năng kiểm soát và vượt qua của họ. Ví dụ, bạn có thể trải nghiệm eustress khi khám phá những địa điểm xa lạ, chơi thể thao, kết hôn hoặc theo đuổi mục tiêu nghề nghiệp. Các nguyên nhân phổ biến khác của eustress bao gồm học các kỹ năng mới, tham gia một cuộc thi hoặc mua nhà mới. Mặc dù những nỗ lực này có thể gây căng thẳng, nhưng chúng cũng mang lại cảm giác hoàn thành, phấn khích và hài lòng.
Lợi ích của Eustress
Eustress mang lại nhiều lợi ích có thể góp phần vào sức khỏe tổng thể và sự phát triển cá nhân của bạn. Cụ thể hơn, những lợi ích của Eustress bao gồm:
- Nâng cao hiệu suất : Eustress có thể giúp cải thiện hiệu suất của bạn trong mọi việc, từ thể thao đến công việc.
- Thêm động lực: Eustress cũng có thể mang lại cho bạn thêm động lực. Nó nuôi dưỡng khát khao mạnh mẽ để theo đuổi những mục tiêu đầy thử thách, kiên trì vượt qua khó khăn và phấn đấu vì sự hoàn thiện bản thân.
- Cải thiện khả năng phục hồi : Tiếp xúc với eustress thúc đẩy khả năng phục hồi, cho phép cá nhân thích nghi hiệu quả hơn với các tác nhân gây căng thẳng trong tương lai.
- Tập trung tốt hơn: Eustress cũng có thể làm sắc bén các giác quan của bạn, giúp bạn tập trung hơn để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.
- Hệ thống miễn dịch mạnh mẽ hơn: Eustress có thể kích thích hệ thống miễn dịch, cải thiện khả năng chống lại nhiễm trùng và bệnh tật.
Căng thẳng Hormetic là gì?
Căng thẳng kích thích tố là một khái niệm trong sinh học và sinh lý học, mô tả một loại căng thẳng cũng có thể có lợi khi được áp dụng ở liều lượng vừa phải và được kiểm soát. Mặc dù việc tiếp xúc với căng thẳng ở mức độ vừa phải sẽ không mang lại đủ thử thách, nhưng việc trải qua quá nhiều căng thẳng có thể gây ra các vấn đề sức khỏe (cả hai đều không có lợi cho bạn hoặc sức khỏe của bạn). Căng thẳng kích thích tố thường được gọi là “điểm ngọt” giữa căng thẳng và căng thẳng tích cực vì nó nằm trong phạm vi mà căng thẳng kích hoạt phản ứng tích cực trong cơ thể, thúc đẩy sự thích nghi, khả năng phục hồi và tăng cường chức năng.
Lợi ích của căng thẳng kích thích
Căng thẳng kích thích tố (hormetic stress) ngày càng được chú ý vì những lợi ích hấp dẫn của nó đối với sức khỏe và tuổi thọ con người. Hiện tượng này xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với các tác nhân gây căng thẳng nhẹ, kích thích các phản ứng thích nghi mang lại nhiều lợi ích.
Đáng chú ý, các tác nhân gây căng thẳng kích thích có thể tăng cường khả năng phục hồi của bạn . Ví dụ, hãy lấy việc tập thể dục làm ví dụ – khi bạn thúc đẩy bản thân trong quá trình tập luyện, cơ thể bạn sẽ thích nghi và trở nên kiên cường hơn , nghĩa là bạn có thể tập luyện lâu hơn và chăm chỉ hơn trong tương lai. Căng thẳng kích thích cũng có thể thúc đẩy chức năng cơ thể , giúp bạn xây dựng khả năng chịu đựng căng thẳng cao hơn. Một số chuyên gia tin vào sự thích nghi chéo , hay ý tưởng rằng khả năng phục hồi sau căng thẳng từ một tác nhân gây căng thẳng, có thể giúp cơ thể thích nghi dễ dàng hơn với các tác nhân gây căng thẳng khác.
Cũng cần lưu ý rằng trong khi căng thẳng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa sinh học , thì căng thẳng kích thích lại có tác dụng ngược lại. Nhiều tác nhân gây căng thẳng kích thích đã được chứng minh thực sự có thể giúp tăng tuổi thọ. Ví dụ, hãy xem xét tác động có lợi của căng thẳng nhiệt do xông hơi. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng căng thẳng nhiệt do xông hơi thường xuyên có thể kéo dài tuổi thọ, đồng thời có khả năng giảm nguy cơ mắc các bệnh suy nhược như bệnh tim mạch và thoái hóa thần kinh.
Căng thẳng kích thích tố cũng đóng vai trò then chốt trong việc kích hoạt các protein sốc nhiệt, hay HSP . Các protein này chịu trách nhiệm sửa chữa và tái tạo các protein bị hư hỏng , giúp tế bào duy trì tính toàn vẹn cấu trúc. HSP cũng rất quan trọng trong việc duy trì cân bằng protein và thậm chí có thể giúp ngăn ngừa các rối loạn thoái hóa thần kinh và ung thư, đồng thời tăng cường sức khỏe não bộ , tim mạch và hệ miễn dịch .
Cách kích hoạt Hormesis
Hormesis có thể cực kỳ có lợi, và tin tốt là có rất nhiều cách để kích hoạt điểm nhạy cảm này của stress. Ví dụ bao gồm:
- Bài tập thử thách: Thực hiện các bài tập thử thách , chẳng hạn như tập luyện cường độ cao ngắt quãng, có thể giúp kích hoạt hormesis. Tuy nhiên, ngay cả tập luyện thường xuyên, cường độ vừa phải cũng có thể dẫn đến hormesis.
- Luyện tập hơi thở: Hít thở sâu có kiểm soát kết hợp với các bài tập nín thở có thể kích hoạt cơ thể giải phóng adrenaline và kích hoạt hệ thần kinh giao cảm . Hãy thử thở bằng mũi theo tỷ lệ hít vào thở ra 1:2, đồng thời kích hoạt cơ hoành.
- Nhịn ăn gián đoạn: Hạn chế chế độ ăn uống bằng cách nhịn ăn gián đoạn có thể gây ra căng thẳng nhẹ về chế độ ăn uống, từ đó có thể mang lại nhiều lợi ích như cải thiện sức khỏe trao đổi chất, sức khỏe não bộ tốt hơn, quản lý cân nặng tốt hơn, ít mắc bệnh liên quan đến tuổi tác hơn, cải thiện lượng đường trong máu và thậm chí có tác dụng kéo dài tuổi thọ.
- Các hoạt động kích thích tinh thần: Việc thúc đẩy tinh thần cũng có thể kích hoạt hormesis. Trò chơi ô chữ, trò chơi chiến thuật, trò chơi điện tử và các hoạt động nhận thức đầy thử thách khác có thể mang lại những kết quả giá trị.
- Tiếp xúc với nhiệt: Tiếp xúc với nhiệt có thể kích hoạt căng thẳng hormon bằng cách đặt cơ thể vào trạng thái căng thẳng nhiệt được kiểm soát và điều độ. Ví dụ, ngồi trong phòng xông hơi có thể kích hoạt các phản ứng thích nghi giúp tăng cường khả năng phục hồi, cải thiện cơ chế phục hồi tế bào và mang lại lợi ích sức khỏe tổng thể .
- Tiếp xúc với lạnh: Việc tiếp xúc ngắn với nhiệt độ lạnh (chẳng hạn như trong bồn tắm nước đá ) có thể gây ra căng thẳng kích thích tố. Đây là lý do tại sao một số bài tập thở, chẳng hạn như Phương pháp Wim Hof, có thể rất hữu ích trong việc khắc phục một số tác nhân gây căng thẳng, mang lại lợi ích về lâu dài cho việc giảm căng thẳng kích thích tố.
Kích hoạt lợi ích của căng thẳng tích cực bằng cách ngâm mình trong nước lạnh
Có rất nhiều cách để tận dụng lợi ích của eustress và nhiều lợi ích sức khỏe tinh thần của nó, nhưng một cú sốc lạnh là một trong những cách hiệu quả nhất. Việc ngâm mình trong nước lạnh không chỉ có thể làm giảm các triệu chứng căng thẳng toàn thân, lo âu và trầm cảm mà còn mang lại nhiều lợi ích thể chất khác cho tất cả mọi người, từ vận động viên thể thao chuyên nghiệp đến những người chỉ đơn giản muốn cải thiện sức khỏe tổng thể.
Tại Plunge, chúng tôi cung cấp bồn tắm nước lạnh sang trọng được thiết kế để giúp bạn tận dụng sức mạnh và lợi ích của liệu pháp lạnh cho sức khỏe tinh thần và thể chất. Bồn tắm của chúng tôi được trang bị các tính năng giúp trải nghiệm vừa sảng khoái vừa thoải mái. Ngoài ra, chúng tôi còn có phòng xông hơi tại nhà dành cho những ai muốn khám phá lợi ích của việc tiếp xúc với nhiệt độ cao, một liệu pháp kích thích sinh lý khác có thể bổ sung cho thói quen chăm sóc sức khỏe và cải thiện tâm trạng của bạn .Bạn đã sẵn sàng trải nghiệm những tác động tích cực của liệu pháp ngâm lạnh và tiếp xúc với nhiệt độ cao đối với sức khỏe tinh thần và khả năng phục hồi của mình chưa? Khám phá dòng sản phẩm Bồn ngâm lạnh của Plunge để bắt đầu hành trình cải thiện sức khỏe tổng thể ngay hôm nay.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm y tế: Thông tin trong bài đăng này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và giáo dục. Bài đăng không nhằm mục đích cung cấp lời khuyên y tế hoặc thay thế lời khuyên hoặc phương pháp điều trị từ bác sĩ cá nhân. Tất cả người đọc/người xem nội dung này được khuyến cáo nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế có trình độ về các vấn đề sức khỏe cụ thể hoặc trước khi bắt đầu bất kỳ thói quen chăm sóc sức khỏe hoặc thể chất mới nào, bao gồm cả xông hơi khô và ngâm mình trong nước lạnh. Tác giả và nhà xuất bản nội dung này không chịu trách nhiệm về các hậu quả sức khỏe có thể xảy ra đối với bất kỳ cá nhân nào đọc hoặc làm theo thông tin trong nội dung giáo dục này. Tất cả người xem nội dung này, đặc biệt là những người đang dùng thuốc theo toa hoặc thuốc không kê đơn, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ thói quen ngâm mình trong nước lạnh hoặc chương trình chăm sóc sức khỏe hoặc thể chất nào khác.
Nguồn plunge
